18 Μαρτίου Ημέρα Φροντιστών Ατόμων με Άνοια
Πίσω από κάθε άτομο που χρειάζεται φροντίδα, υπάρχει κάποιος που στέκεται δίπλα του καθημερινά προσφέροντας χρόνο, υπομονή και στήριξη. Αυτός είναι ο φροντιστής. Ο αριθμός των φροντιστών στην Ελλάδα είναι μεγάλος· περίπου 3,6 εκατομμύρια άνθρωποι (ήτοι 1 στους 3 πολίτες) παρέχουν φροντίδα σε ηλικιωμένους ή άλλους εξαρτώμενους ανθρώπους, όπως είναι τα άτομα με άνοια. Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν πόσο διαδεδομένος είναι ο ρόλος του φροντιστή, αλλά όχι πόσο απαιτητικός μπορεί να γίνει.
Η άνοια είναι ένα σύνδρομο που επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την ικανότητα ενός ανθρώπου να εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες, με πιο συχνή μορφή τη νόσο Alzheimer. Πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι πάνω από 236.000 άτομα ζουν με άνοια στην Ελλάδα, με μεγάλο αριθμό φροντιστών να τους υποστηρίζουν.
Έχουμε αναλογιστεί τον φόρτο των φροντιστών και τους παράγοντες που τον επηρεάζουν; Έρευνες δείχνουν ότι ο φόρτος των φροντιστών επηρεάζεται από παράγοντες όπως:
- η σοβαρότητα της νόσου,
- η ικανότητα αυτοφροντίδας και η κινητική ικανότητα
- η σοβαρότητα των νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων (π.χ. διέγερση, κατάθλιψη, παραισθήσεις),
- η οικονομική κατάσταση,
- η ψυχολογική κατάσταση του φροντιστή,
- το μορφωτικό επίπεδο (σε συνδυασμό με την ενημέρωση και την εξειδικευμένη εκπαίδευση)
- και η κοινωνική υποστήριξη.
Όταν αυτοί οι παράγοντες λειτουργούν επιβαρυντικά, οι φροντιστές γίνονται πιο ευάλωτοι στο άγχος και την κατάθλιψη, καθώς το επίκεντρο της ζωής τους είναι η φροντίδα του εξαρτώμενου ατόμου, κάτι το οποίο επηρεάζει αρνητικά την προσωπική και κοινωνική τους ζωή.
Οι ίδιοι οι φροντιστές των ατόμων με άνοια αναφέρουν πόσο σημαντική είναι η ύπαρξη εξειδικευμένης υποστήριξης και καθοδήγησης, που θα τους βοηθούσε στην παροχή φροντίδας. Πιο συγκεκριμένα, αυτή η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει: ψυχολογική υποστήριξη, εκπαίδευση για αυτοδιαχείριση του φόρτου, καθώς και ειδικότερη εκπαίδευση για περαιτέρω γνώση και ανάπτυξη δεξιοτήτων φροντίδας σχετικά με την άνοια. Επιπλέον, έχει φανεί ότι η παροχή βοήθειας από την οικογένεια, τους φίλους και την κοινότητα (π.χ. Κέντρα Ημέρας) συμβάλλει σημαντικά στην αποφόρτιση των φροντιστών.
Η Ημέρα Φροντιστή είναι μια ευκαιρία να αναγνωρίσουμε το πολύτιμο έργο αυτών των ανθρώπων. Γιατί η φροντίδα δεν είναι μόνο ευθύνη αλλά μια καθημερινή πράξη ανθρωπιάς που αξίζει σεβασμό, στήριξη και ουσιαστική αναγνώριση από ολόκληρη την κοινωνία.
Το παραπάνω άρθρο συντάχθηκε από την ομάδα του Κέντρου Ημέρας Ολικής Φροντίδας (ΚΗΟΦ) Άνοιας Καστοριάς ΑμΚΕ Αγκαλιά, που στεγάζεται στο ίδρυμα Ηρακλή Καλλισθένη, το οποίο θα ανοίξει τις πόρτες του στο προσεχές μέλλον.
Πηγές:
Tong K, Wainwright JE, Horne J, Jones K, Dadova K, Alder E, Leu A, Birkett-Swan L, Vseteckova J. Navigating dementia care: a systematic review of young and young adult carers’ needs and support solutions. Aging Ment Health. 2026 Feb;30(2):230-243.
Schoenmakers B, Buntinx F, Delepeleire J. Factors determining the impact of care-giving on caregivers of elderly patients with dementia. A systematic literature review. Maturitas. 2010 Jun;66(2):191-200.
Wang L, Zhou Y, Fang X, Qu G. Care burden on family caregivers of patients with dementia and affecting factors in China: A systematic review. Front Psychiatry. 2022 Dec 5;13:1004552.
