Επίσημη κατάθεση Υπομνήματος από τις Κοινότητες της χώρας προς τον Ειδικό Εισηγητή και το Υπουργείο Εσωτερικών για τον Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης.
ΥΠΟΜΝΗΜΑ – ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΣΗ (Κ.Ε.Κ.Δ.Ε. / ΚΕΔΕ)
ΑΠΟΣΤΟΛΕΑΣ:
Συντονιστική Επιτροπή Προέδρων Κοινοτήτων Ελλάδος
Εκπρόσωπος: Αικατερίνη Πηγατσιώτη
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6944600702
Email επικοινωνίας: ka.pigatsioti@gmail.com
Ημερομηνία: 12 Οκτωβρίου 2026
Αριθμ. Πρωτ.: 4/2026 | ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΥΠ.: 56830/13-10-2026
ΠΡΟΣ:
Τον Ειδικό Εισηγητή για τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ. Γεώργιο Κωτσό (Υπουργείο Εσωτερικών / Αρμόδια Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή)
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:
- Τον Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θοδωρή Λιβάνιο (Σταδίου 27, 101 83 Αθήνα)
- Τον Πρόεδρο της Κ.Ε.Δ.Ε., κ. Λάζαρο Κυρίζογλου και τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ (Ακαδημίας 65 & Γενναδίου 8, 106 78 Αθήνα)
ΘΕΜΑ: Θεσμική Πρόταση για τη Νομοθετική Κατοχύρωση Μόνιμου Συλλογικού Οργάνου Εκπροσώπησης των Κοινοτήτων της Ελλάδας.
Αξιότιμε κύριε Εισηγητή,
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε και Μέλη του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ,
Με αφορμή τη θεσμοθέτηση του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 5314/2026) και στο πλαίσιο της τρέχουσας εφαρμογής και εξειδίκευσης των διατάξεων του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 5314/2026), καθώς και ενόψει της διεξαγωγής του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, η Συντονιστική Επιτροπή Προέδρων Κοινοτήτων Ελλάδος καταθέτει το παρόν Υπόμνημα. Στόχος μας είναι η οριστική αναβάθμιση και ο θεσμικός εκσυγχρονισμός της αρχιτεκτονικής του Α’ Βαθμού Αυτοδιοίκησης, μέσω της οργανικής ενσωμάτωσης των Κοινοτήτων στα κέντρα λήψης των αποφάσεων.
Ο νέος νόμος εισάγει μια σημαντική θεσμική καινοτομία: καθορίζει για πρώτη φορά ένα ξεκάθαρο πλαίσιο τοπικών αρμοδιοτήτων για τις Κοινότητες [Ν. 5314/2026]. Σύμφωνα με το Άρθρο 172, ο νομοθέτης αναθέτει απευθείας στον Πρόεδρο και το Συμβούλιο της Κοινότητας το πρώτο επίπεδο ευθύνης για τη διαχείριση της τοπικής καθημερινότητας και των υποδομών [Ν. 5314/2026].
Με τη ρύθμιση αυτή, η διοίκηση της Κοινότητας παύει να είναι ένας απλός παρατηρητής των αποφάσεων του κέντρου. Αντίθετα, αναγνωρίζεται ως ένα θεσμοθετημένο όργανο με σαφή δικαιοδοσία, το οποίο έρχεται να συμπληρώσει και να εξειδικεύσει το έργο της κεντρικής Δημοτικής Αρχής [Ν. 5314/2026].
Με τον τρόπο αυτό, η γενική εντολή που φέρουν οι Δημοτικοί Σύμβουλοι για τη διοίκηση του ενιαίου Δήμου συμπληρώνεται οργανικά από τη διακριτή, εστιασμένη εντολή του Προέδρου της Κοινότητας. Ο Πρόεδρος λειτουργεί ως ο αυθεντικός εκφραστής της καθημερινότητας του χωριού ή της κωμόπολης, διασφαλίζοντας ότι η λήψη των αποφάσεων της κεντρικής διοίκησης εμπλουτίζεται πάντα με τη βιωματική γνώση του πεδίου [Ν. 5314/2026].
Η Αναγκαιότητα Συμπεριληπτικής Εκπροσώπησης του Συνόλου των Αιρετών
Η ανάγκη για τη θεσμοθέτηση ενός μόνιμου φορέα εκπροσώπησης των Κοινοτήτων βασίζεται στην αρχή της καθολικής εκπροσώπησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σήμερα, το σύνολο των αιρετών οργάνων του Α’ Βαθμού –Δήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι– εκπροσωπούνται θεσμικά και συγκροτημένα μέσα από τα όργανα της ΚΕΔΕ, με εξαίρεση τους εκλεγμένους εκπροσώπους των Κοινοτήτων (Προέδρους και Συμβούλια), οι οποίοι, παρά την άμεση δημοκρατική τους νομιμοποίηση, στερούνται συλλογικής έκφρασης.
Καθώς ο Νέος Κώδικας (Ν. 5314/2026) αναθέτει στις Κοινότητες το πρώτο επίπεδο εκτελεστικής ευθύνης για τη διαχείριση της τοπικής καθημερινότητας και των υποδομών, η συμπλήρωση αυτού του κενού είναι απαραίτητη [Ν. 5314/2026]. Η θεσμική αναγνώριση του δικαιώματος εκπροσώπησης των Κοινοτήτων δεν έρχεται σε αντιδιαστολή με κανένα άλλο αξίωμα· αντίθετα, ολοκληρώνει τη δομή της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης, διασφαλίζοντας ότι η βιωματική και επιχειρησιακή εμπειρία της πρώτης γραμμής θα εισακούγεται ισότιμα στους κεντρικούς σχεδιασμούς [Ν. 5314/2026].
Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η ουσιαστική εφαρμογή και υλοποίηση της αρμοδιότητας αυτής, απαιτείται η συλλογική εθνική της έκφραση μέσα από ένα μόνιμο όργανο. Η διασφάλιση ενός μόνιμου διαύλου επικοινωνίας και εκπροσώπησης των Κοινοτήτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία μιας σύγχρονης Αυτοδιοίκησης. Η φωνή της περιφέρειας είναι αναγκαίο να ακούγεται μέσα από θεσμοθετημένες και προβλέψιμες διαδικασίες, αποτυπώνοντας τη στενή και διαρκή συνεργασία όλων των βαθμίδων της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης.
Αιτούμενες Ρυθμίσεις στον Νέο Κώδικα
Για το λόγο αυτό, αιτούμαστε τη συμπερίληψη των κάτωθι ρυθμίσεων στον Νέο Κώδικα:
Θεσμοθέτηση Μόνιμου Κεντρικού Οργάνου Εκπροσώπησης
Προτείνουμε δύο εναλλακτικές αλλά εξίσου αποτελεσματικές οδούς:
- Είτε τη Θέσπιση της Κ.Ε.Κ.Δ.Ε. (Κεντρική Ένωση Κοινοτήτων Ελλάδος):Η θεσμοθέτηση και συγκρότηση, μετά τη διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών, ενός αυτόνομου Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), αντίστοιχου με την ΚΕΔΕ. Η ΚΕΚΔΕ θα διοικείται από αιρετό Διοικητικό Συμβούλιο εκλεγμένο από το σώμα των Προέδρων και θα αποτελεί τον επίσημο θεσμικό φορέα εκπροσώπησης σε διαρκή διαβούλευση με την Πολιτεία, τα συναρμόδια Υπουργεία, την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, καθώς και τα ευρωπαϊκά όργανα για κάθε νομοθέτημα και αναπτυξιακό πρόγραμμα που αφορά την ελληνική περιφέρεια.
- Είτε τη Θεσμοθετημένη Συμμετοχή στην ΚΕΔΕ:Την υποχρεωτική συγκρότηση και λειτουργία, αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων των νέων δημοτικών αρχών, ενός ειδικού «Τμήματος Κοινοτήτων Ελλάδος» εντός της ΚΕΔΕ. Τα μέλη αυτού του οργάνου θα εκλέγονται από ειδική εσωτερική κάλπη μεταξύ των εκλεγμένων Προέδρων Κοινοτήτων, έχοντας την εκ του νόμου αρμοδιότητα της υποχρεωτικής γνωμοδότησης για κάθε ζήτημα που επηρεάζει την περιφέρεια. Η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις που αφορούν τις τοπικές κοινωνίες συνδιαμορφώνονται μέσα από έναν μόνιμο θεσμικό διάλογο με τους ίδιους τους εκπροσώπους τους [Ν. 5314/2026].
Αξιότιμε κύριε Εισηγητή, αξιότιμη ηγεσία του Υπουργείου και της ΚΕΔΕ,
Η δημογραφική κατάρρευση και η κλιματική αλλαγή αντιμετωπίζονται μόνο αν κρατήσουμε την περιφέρεια ζωντανή. Μια Ελλάδα χωρίς ισχυρές, και θεσμικά οχυρωμένες Κοινότητες είναι μια Ελλάδα χωρίς μέλλον.
Είμαστε στη διάθεσή σας για να παρουσιάσουμε τις προτάσεις μας και δια ζώσης στην αρμόδια επιτροπή.
Με εκτίμηση,
Για τη ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ
Ο Εξουσιοδοτημένος Εκπρόσωπος
Κατερίνα Πηγατσιώτη
